Türk el sanatları ve hobiler - Unutulmuş eski el sanatları - Güzel sanatlar hakkında ansiklopedik bilgi kaynağı

Türk el sanatları ve hobiler - Unutulmuş eski el sanatları - Güzel sanatlar hakkında ansiklopedik bilgi kaynağı

İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinde Bilim ve Sanat




BİLİM VE SANAT

İslamiyet Öncesi Türklerde Kültür, Sanat, Bilim; Takvim, Sanat, Müzik, Resim, Mimari, Halı, Çadır Hakkında Bilgiler

* Eski Türkler Ayı’ın, güneşin ve yıldızların hareketleri hakkında bilgi sahibidirler.



* Oniki Hayvanlı Türk Takvimi, güneş yılı esasına göre hazırlanmıştır. Oniki yıllık devrelere ayrılmış, her yıl bir hayvan ismiyle adlandırılmıştır.

Türklerin Tarihte Kullandığı Takvimler
  • 12 Hayvanlı Takvim: Daha çok İslamiyet’ten önceki Türk toplulukları tarafından kullanılan güneş takvimidir.
  • Hicri Takvim: Türk-İslam devletlerinde kullanılan ay takvimidir. Hz. Muhammed’in (Sallallahu Aleyhi Vesselem)  Mekke’den Medine’ye göçünü başlangıç alır.
  • Celali Takvimi: Büyük Selçuklu Hükümdarı Melik-şah Döneminde hazırlanan güneş takvimidir.
  • Rumi Takvim: Osmanlı Devleti’nde ekonomik amaçlı olarak güneş yılına göre hazırlanan takvimdir.
  • Miladi Takvim: 1 Ocak 1926′dan itibaren kullanılmaya başlanan ve günümüzde de kullanılan güneş takvimidir.

* Orta Asya Türk sanatının temeli göçebe hayata dayanır. Bu nedenle saraylar ve tapınaklar yapmamışlardır. Hunlar dönemine ait etrafı surlarla çevrili yerleşim merkezleri bulunmasına rağmen genellikle göçebe hayat uygun eşyalar Orta Asya Türk sanatının örnekleridir.

Göktürk Kitabeleri önemli bir sanat eseri olarak görülür.


* Halk demircilik, dokumacılık, ahşap işlemeciliği, süslemecilik yapmıştır. Süslemede hayvan figürleri kullanılmıştır (hayvan üslubu)



Kurgan; tepe biçiminde mezarlardır. Kazakistan’ın Almatı şehrine yakın Esik Kurganı en ünlüsüdür. M.Ö. 5. – 4. yy’a aittir. Altın eşyalar, seramik küpeler, gümüş çanaklar bulunmuştur. Altın Adam adlı altından yapılmış bir zırh bulunmuştur.


Halı Dokuma
* Dokumacılık gelişmiş olup dünyanın en eski halısı, ilk düğümlü halı örneği  OrtaAsya’da Asya Hunları’na ait olduğu kabul edilen Pazırık Kurganı’nda ortaya çıkarılmıştır. Halı ilk kez Hunlar tarafından koyun yününden dokunmuş ve kullanılmıştır.

• Orhun Bölgesi’nde bulunan halı ve kilim örnekleri Türklerde dokumacılığın geliştiğini göstermektedir.

* Resim sanatında Hunlardan kalma insan ve hayvan figürleri bulunmuştur.

* Göktürk Kitabelerinde savaşları konu alan tasvirler vardır. Uygurlar döneminde gelişmiştir. Saraylara ait duvar kalıntılarında fresko örnekleri vardır.

Fresk:

* Yaş duvar sıvası üzerine kireç suyunda eritilmiş madeni boyalarla resim yapma yöntemidir.


Resim

* Uygur şehirlerinin kalıntılarında minyatürler bulunmuştur. Bu minyatürler Türk resim sanatının ilk önemli örnekleridir. Moğollar aracılığıyla İslam dünyasına girmiş ve etkilemiştir.

• Türklerden kalma birçok eserin üzerinde insan ve hayvan resimlerinin bulunması, Türklerin resim sanatı ile ilgilendiklerini göstermektedir.
• Uygurlarda, Fresko (duvar resmi) ve minyatür sanatı oldukça gelişmiştir.
• Uygur ressamlarına bedizci adı verilmiştir.

Mimarlık :

* Konargöçerlikten dolayı Uygurlara kadar eser görülmez. Hun ve Göktürk dönemlerinde kalıcı sağlam yapılar yoktur. Zaman zaman kerpiçten evler yapmışlardır.

* Uygurlar döneminde evler, tapınaklar ve şehirler yapmışlardır. Tek katlıdır. Mani ve Budizm’in etkisi ile mimari gelişmiştir. Şehirlere balık adını vermişlerdir. Beşbalık, Ordubalık, Turfan şehirleri Uygurlara aittir.

Şehirlerin çevresi surlarla çevrilidir. Çin’de Mani ve Buda dinine ait mabed yapımında çalışmışlardır.



Müzik :

* İlk örnekler kopuz eşliğinde söylenen destanlar, kahramanlık hikâyeleri ve aşk türküleridir.

* Kopuz Türklerle birlikte Mısır, Suriye, Balkanlar, Macaristan, Polonya, Rusya, Ukrayna ve Almanya’ya kadar yayılmıştır.

* Söyledikleri besteye ır ( yır ), sazlarla çalınan melodiye küg denmiştir.

* En gelişmiş sanatlardan biridir. Askeri bando yaygın olup ordugâhlarda ve hükümdarın huzurunda ır ve küglerden her gün dokuz parça çalınırdı. Bu durum hükümdarlık alametlerindendir.

* Göktürk ve Uygurlarda nefesli çalgılar kullanılmıştır.

* Türk ordularından Avrupa’ya geçen çalgılar kudüm ( timpani bas davul ), zurna ( obua ), çevgan ( çıngıraklı asa ), Türk kanunu ( kitara )dır.

* Uygurlarda orta oyunu vardır.


Tiyatro
. Kaynaklar, IX. yüzyıl sonlarında Uygurların Beşbalık şehrine gelen Çin elçisi şerefine verilen ziyafette orta oyununa benzer oyunlar oynandığını yazmaktadır.

Sanat
• Eski Türk topluluklarında sanat eserleri genellikle taşınabilir malzeme üzerine işlenmiştir. Sanatta bu özelliğin ortaya çıkmasının temel sebebi Türklerin göçebe bir yaşam tarzını benimsemiş olmalarıdır.
• Gündelik eşyalar, kılıç kabzaları, kemer tokaları ve çadırlar hayvan figürleriyle ve kıymetli taşlarla süslenmiştir. Türk sanatındaki bu tür süslemeye hayvan üslubu denilmiştir.
• Hayvan üslubunun Türk sanatında yaygın olarak kullanılması yaşam tarzının bir toplumun kültürü üzerindeki etkisine örnek göşterilebilir.
http://www.unutulmussanatlar.com/2013/09/islamiyet-oncesi-turk-devletlerinde-kultur-bilim-ve-sanat.html

Google Plus'da paylaş

Serkan K Hakkında

ayrıca http://webportalim.farvista.net sitesinin de sahibidir. okumayı, gezmeyi, internet kulanmayı ve el sanatları ile uğraşmayı sever...

    Blogger Yorumları
    Facebook Yorumları

0 yorum :

Yorum Gönder

Lütfen soru sormadan önce soracağınız konu ile ilgili olan yayınları okuyunuz...